Bent u actief in de AI- en cloud-waardeketen? Heeft u ambitieuze plannen om uw technologie verder te ontwikkelen en op te schalen? En is deze technologie voor Nederland en Europa van strategisch belang? Dan is de deze week in de Staatscourant gepubliceerde interessepeiling van de Important Project of Common European Interest (IPCEI) voor Artificial Intelligence (AI) mogelijk interessant voor u.
Met deze oproep wil het Ministerie van Economische Zaken peilen welke belangstelling er bij bedrijven in Nederland is voor eventuele deelname aan een IPCEI Artificial Intelligence (IPCEI-AI). Via deze interessepeiling kunt u uw belangstelling om deel te nemen aan deze IPCEI (in het Nederlands: Belangrijk Project van Gemeenschappelijk Europees Belang) vrijblijvend kenbaar maken. Het gaat dus niet om een oproep om subsidieaanvragen voor concrete projecten op het gebied van AI in te dienen.
Doel van een IPCEI
Deze potentiële IPCEI gaat over kunstmatige intelligentie (AI), specifiek over geavanceerde AI-technologieën. De IPCEI AI bouwt voort op de eerdere IPCEI’s voor Clouddiensten en cloudinfrastructuur (CIS) (8ra-initiatief), Micro-elektronica (ME), Communicatietechnologie (MECT) en de voorgenomen IPCEI voor halfgeleidertechnologie Advanced Semiconductor Technologies (AST).
Het doel van een IPCEI is te komen tot een combinatie van projecten met onderlinge samenhang die een versterkend effect op elkaar hebben. De projecten moeten deelnemers de kans bieden verdere technische oplossingen en schaalvoordelen te ontwikkelen. Andere gerelateerde initiatieven zijn bijvoorbeeld Open EuroLLM en Manufacturing-X.
Lees ook:
Voorwaarden aan een IPCEI-AI
Om van gemeenschappelijk Europees belang te zijn, moet het project aan de volgende voorwaarden voldoen. Het project moet:
- hoogst kwantitatief en kwalitatief (disruptief) innovatief zijn;
- binnen Nederland worden uitgevoerd;
- nadrukkelijk de mogelijkheid en bereidheid bieden tot samenwerking met Nederlandse en verdere Europese bedrijven, inclusief het mkb;
- aantoonbare Europese 'spillover effecten' hebben (onbedoelde neveneffecten die zich verspreiden naar andere, ogenschijnlijk niet-gerelateerde gebieden). Denk aan samenwerking en het verspreiden van kennis, informatie of innovaties naar andere organisaties, ook buiten direct betrokken projectpartners en direct betrokken lidstaten;
- passen in de Europese waardeketen van de AI-sector;
- bijdragen aan de versterking en toekomstbestendigheid van de AI- en cloud-waardeketen in Europa;
- bijzonder groot in omvang of reikwijdte zijn;
- een aanzienlijke mate van technologisch of financieel risico met zich meedragen (pre-commercieel karakter);
- een zodanig hoog ambitieniveau hebben dat het project zonder publieke financiering niet te realiseren is;
- een significante eigen bijdrage vanuit de indiener(s) bevatten;
- vallen binnen 1 van de hieronder vermelde technologiedomeinen.
Op de website van de Europese Commisse leest u meer over de voorwaarden voor een IPCEI-project.
Technologiescope
De betrokken Europese lidstaten hebben in nauwe samenwerking de meest veelbelovende domeinen bepaald. Het gaat om de volgende terreinen:
1. Gegevensverwerking, orkestratie (automatisch beheren, coördineren en organiseren) en provisioning (verstrekken van faciliteiten en toegangsrechten), inclusief clouddiensten
2. Soevereine foundationmodellen (LLM/LRM)
3. Soevereine sectorspecifieke foundationmodellen (SFM)
4. Implementatie en werking van AI
5. Open platform voor AI
6. AI-diensten en sectorspecifieke toepassingen
Binnen alle technologiedomeinen geldt dat projecten moeten bijdragen aan veiligheid en cyberbeveiliging, energie-efficiëntie en duurzaamheid, weerbaarheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, openheid en compliance met EU-wetgeving (onder andere de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), AI-Verordening, Dataverordening en Cyberbeveiligingsverordening).
De projecten moeten daarnaast een duidelijke Europese meerwaarde hebben, bijdragen aan technologische soevereiniteit en een geïntegreerd Europees AI-ecosysteem versterken. Het Ministerie van Economische Zaken is binnen deze technologiedomeinen met name op zoek naar gedurfde ideeën die afwijken van gevestigde AI-benaderingen, zoals diffusiemodellen, grootschalige taalmodellen en/of transformator gebaseerde architecturen in het algemeen. De scope is bewust breed en omvat nieuwe hardwarebenaderingen, nieuwe netwerkarchitecturen, innovatieve leerparadigma's en geavanceerde methoden voor training en data-efficiëntie. Lees een uitgebreide omschrijving van deze 6 technologiedomeinen in de Engelstalig pdf IPCEI AI Value Chain Description.
Mkb start-ups en scale-ups
Voor het mkb kan directe deelname aan een IPCEI-project uitdagend zijn, vanwege de strenge eisen en de tijd die het doorlopen van een Europees proces in beslag neemt. De interessepeiling is daarom nadrukkelijk ook bedoeld om mkb start-ups en scale-ups vooruit te helpen. Hierbij wordt specifiek gezocht naar 2 verschillende soorten projecten:
- Samenwerkingsprojecten onderzoek & ontwikkeling
- Business georiënteerd ontwikkelingsproject
Naast de algemene IPCEI AI-voorwaarden moeten deze projecten aan een aantal specifieke voorwaarden voldoen. Welke dat zijn leest u hier.
Interessebijeenkomst op 4 maart
Het ministerie van Economische Zaken organiseert samen met de Rijksdienst van Ondernemend Nederland (RVO) een online interessebijeenkomst op 4 maart van 10:00 tot 11:30 uur om deze interessepeiling voor IPCEI AI toe te lichten.
Wilt u deelnemen? Meld u dan aan via de Teams registratielink.
Partijen die aangeven interesse te hebben in dit Europese project zitten nergens aan vast. Ook het ministerie gaat met de interessepeiling nog geen commitment aan. U kunt hier dus geen rechten aan ontlenen.
Interesse doorgeven
U kunt zich tot uiterlijk 25 maart 2026 17:00 uur registreren voor deze interessepeiling door te mailen naar ipcei-ai@rvo.nl. Stuur met uw registratie de volgende ingevulde formulieren mee:
Voor vragen over deze interessepeiling kunt u contact opnemen met de adviseurs van Team IRIS van de RVO via teamiris@rvo.nl.
Na uw registratie
- Na de sluitingsdatum wordt een beeld gevormd van welke belangstelling er bestaat voor IPCEI AI en hoe we het vervolgproces in gaan richten.
- In deze fase organiseert de coördinerende lidstaat voor de IPCEI (in dit geval Duitsland) een Europees matchmakingsproces voor projecten die mogelijk voor IPCEI AI deelname in aanmerking komen. U ontvangt na uw registratie een advies over verdere deelname aan het Europese matchmakingsproces.
- Na het Europese matchmakingproces volgt, wanneer daartoe wordt besloten, een nationale oproep in de Staatscourant voor het indienen van een subsidieaanvraag (de zogenaamde ‘call for propolsals’). Let op: dit gebeurt alleen als er voldoende belangstelling is vanuit de Nederlandse industrie en het kabinet op tijd middelen beschikbaar stelt voor de organisatie van een subsidieregeling. Op dit moment zijn er nog geen financiële middelen beschikbaar.
Aanleiding voor deze potentiële IPCEI
De afgelopen decennia heeft digitalisering onze economie en samenleving aanzienlijk veranderd. Het opslaan, delen en verwerken van data, onder meer via AI-technologie, spelen daarin een steeds belangrijkere rol. Steeds meer organisaties en bedrijven maken gebruik van AI- en cloud-diensten voor onder andere dataopslag, software, rekenkracht of het gebruik van slimme algoritmen. Deze diensten zijn daardoor een belangrijk fundament voor verdere digitalisering geworden en maken deel uit van veel digitale innovaties.
Daarnaast bestaat er voor veel sectoren in Nederland, zoals de industrie, gezondheidszorg, onderwijs, mobiliteit, energie en agro een sterk groeiende behoefte aan veilige en betrouwbare AI-dienstverlening. De toegang tot deze diensten wordt hierdoor in toenemende mate bepalend voor het concurrentie- en innovatievermogen van bedrijven en organisaties. De strategische betekenis van AI- en clouddiensten nemen hiermee sterk toe voor het economische en maatschappelijke verkeer in Nederland en de Europese Unie.
De EU is hierbij in steeds meer afhankelijk van niet-Europese spelers voor AI en cloudoplossingen. Deze afhankelijkheid is een probleem vanwege een gebrek aan autonomie, keuzevrijheid en risico's voor het verdienvermogen van ons bedrijfsleven. Het zorgt voor risico's met privacy, veiligheid en integriteit van gegevens. Het is daarom van belang voor de Europese dataeconomie, het bedrijfsleven, de publieke sector en EU-burgers om nieuwe generatie technologische oplossingen te ontwikkelen. Substantiële investeringen in de nieuwe generatie(s) AI- en clouddiensten spelen hierbij een cruciale rol.
Actieagenda AI/Data
Onder regie van Digital Holland is, in nauwe samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken en belangrijke partijen uit het veld, de Actieagenda AI/Data ontwikkeld. Deze Actieagenda is op 26 janauri 2026 gepresenteerd, samen met de andere negen Actieagenda’s die voortvloeien uit de Nationale Technologiestrategie (NTS). AI/Data is één van de tien prioritaire sleuteltechnologieën waar Nederland de komende tijd op in wil zetten om ons verdienvermogen te vergroten, belangrijke maatschappelijke uitdagingen op te lossen en te werken aan het versterken van onze digitale autonomie.