In deze laatste posts van deze serie over de vaarroute richting de Actieagenda’s AI/Data en Cybersecurity Technologies laten we een aantal mensen aan het woord die nauw betrokken zijn geweest bij de realisatie van de Actieagenda’s of er straks intensief mee te maken krijgen. Hoe kijken zij terug op het proces? Zijn ze tevreden over het resultaat? En wat verwachten zij van de actieagenda’s?
Stephanie Ottenheijm, werkzaam bij Digital Holland en verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de Actieagenda’s Cybersecurity Technologies en AI/Data en straks verantwoordelijk voor de uitvoering van de Actieagenda AI/Data: "Het werken aan de agenda’s met zoveel partijen op zulke relevante thema’s is een uitdagend en uniek proces. Hierbij is de truc om de agenda’s op zo’n manier te ontwikkelen dat we er met z’n allen beter van worden. Niet alleen economisch, maar ook maatschappelijk.”
Er is volgens haar gelukkig veel overeenstemming over wat er te doen staat. “Voor AI/Data betekent dat een eigen AI-en data-infrastructuur en industrie bouwen en voor Cybersecurity Technologies moeten we naar digitale producten en diensten die vanzelfsprekend veilig zijn. Deze agenda’s zijn een mooi startpunt om daarin meer gezamenlijk op te trekken. Zodat we met elkaar grotere stappen kunnen zetten en de ambities van Nederland echt waar kunnen maken.”
In de actieagenda’s bouwen we volgens haar voort op onze unieke competenties: onze sterke positie in onderzoek op deze thema’s, federatieve data infrastructuren en kennis van verantwoord gebruik van data. Dat is als springplank genomen naar excellentie op deze beide thema’s voor de toekomst. “Zo bouwen we een toekomst die solide is én past bij de kern van wie we zijn en waar we voor staan."
Eddy Boot, verantwoordelijk voor de uitvoering van de Actieagenda Cybersecurity Technologies, stelt dat Nederland een indrukwekkende kennispositie heeft op cybersecurity, een bloeiende cybersecurity-industrie en tal van innovatie-instrumenten. “De kansen liggen voor het oprapen. Maar die kansen benutten we nog te weinig. We zien versnippering, te weinig eigen technologieontwikkeling en een beperkte toepassing van onze innovatieve ideeën. Daardoor blijft echte opschaling uit. Met de Actieagenda willen we die trend doorbreken: we versterken onze samenwerking, maken scherpe inhoudelijke keuzes en zetten onze kennis om in cybersecurityproducten en -diensten. Die producten en diensten worden breed geïmplementeerd en moeten écht het verschil maken voor onze maatschappij en industrie.”
Ard-Pieter de Man was eveneens nauw betrokken bij de totstandkoming van beide digitale Actieagenda’s. Zo begeleidde hij input-sessie en schreef hij mee aan de teksten van de Actieagenda’s. “Ik denk dat we erin geslaagd zijn iets neer te zetten waar Nederland zich echt mee kan onderscheiden. De valkuil is dingen te doen die iedereen doet, terwijl we juist ons voordeel moeten halen door iets anders te doen. In het proces is een groot aantal stakeholders betrokken geweest. Sessies met bedrijven en kennisinstellingen leverden veel ideeën op die in de Actieagenda zijn opgenomen.”
“Nederland had nog nooit een eenduidige, grootschalige, langetermijn technologiestrategie gemaakt. Het was daarom een zoekproces om uit te vinden wat er nu eigenlijk in de Actieagenda moest staan. Uiteindelijk hebben we echter een samenhangende agenda kunnen schrijven. Wat opviel in dit proces was hoeveel er al beschikbaar is in Nederland op deze technologiegebieden, terwijl er tegelijk ook nog een lange weg is te gaan. De timing van de Actieagenda's lijkt me daarom perfect; het is nu tijd om door te pakken op wat er allemaal al is.”
Frits Grotenhuis, directeur en bestuurder van Digital Holland (voorheen Topsector ICT) is blij met de digitale Actieagenda’s AI/Data en Cybersecurity Technologies, zoals deze er nu liggen. “Het is belangrijk om vanuit een integrale visie en kaders naar concrete nationale ambities toe te werken met elkaar. De Actieagenda AI/Data omvat en integreert diverse recente initiatieven zoals de AI-fabriek, het Nederlands taalmodel GPT-NL, de behoefte aan data-interoperabiliteit en meer.” Volgens hem kunnen we met dit strategische kader de komende jaren met elkaar grote stappen zetten. “De actieagenda Cybersecurity Technologies dekt zowel het spreekwoordelijke 'ophogen van de dijken' als slim innoveren en anticiperen op (de impact van) nieuwe technologie zoals quantum en AI.”
Angela van Diejen, MT-lid Digitale Economie bij het ministerie van Economische Zaken en opdrachtgever van de tien acteiagenda’s die voortvloeien uit de Nationale Technologie Strategie (NTS) stelt dat de NTS-actieagenda’s voor AI & Data en voor Cybersecurity mensen, organisaties, kennis en investeringen ‘bij elkaar brengen om digitale innovaties te versnellen’. “Ze versterken de sector, de digitale infrastructuur en onze technologische autonomie. Daarmee vergroten ze direct het toekomstige verdienvermogen van Nederland door nieuwe economische kansen te creëren en de productiviteit in sleutelsectoren te verhogen.”
Michiel van der Veen, Business Director Cybersecurity bij TNO stelt dat we op een kantelpunt staan: “Digitalisering versnelt, dreigingen worden geavanceerder en onze afhankelijkheden groeien. De Actieagenda Cybersecurity Technologies geeft Nederland een instrument om deze ontwikkelingen vóór te blijven. Het helpt industrie, overheid en kennisinstellingen om samen te bouwen aan intrinsiek veilige producten, ketens en ecosystemen. Zo verzekeren we niet alleen onze veiligheid, maar ook ons verdienvermogen richting 2035.”
Johan Mentink, boegbeeld van het ecosysteem voor Neuromorphic Computing in Nederland is van mening dat de Actieagenda AI/Data de belangrijkste stappen formuleert die nodig zijn om Nederland beter te maken in digitale technologie. “Neuromorphic Computing is hierin centraal, het kan computers veel energie-efficiënter en effectiever maken. Dit maakt toepassingen mogelijk die met de huidige AI onmogelijk zijn. De implementatie van de Actieagenda AI/Data zal deze toepassingen vinden, neuromorphic computers verbeteren en een zelfversterkend ecosysteem organiseren. Dit geeft een boost aan het verdienvermogen van NL en maakt ons veel weerbaarder en autonomer.”
Peter Verkoulen, Programmadirecteur van het Centre of Excellence for Data Sharing & Cloud en Voorzitter van de Werkgroep Data Delen van de Nederlandse AI Coalitie benadrukt dat het op een veilige manier combineren van data uit verschillende bronnen, waarbij we zelf de controle houden, essentieel is voor het verdienvermogen van Nederland. “Voorbeelden te over in allerlei sectoren, maar de volgende stap is delen van data over grenzen van landen en sectoren heen. Dit zie je ook terug in het recent verschenen rapport Wennink. De NTS actieagenda AI en Data is geen einde maar een begin en een uitdaging aan ons allemaal om hier snel en concreet invulling aan te geven. In de NTS Actieagenda AI en Data is ook expliciet aandacht voor het onderwerp Cloud. Terecht! Zonder Nederlandse/Europese cloud-industrie is soevereindata delen immers onmogelijk.”
Guido Leestemaker, kwartiermaker Cybersecurity bij de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM), stelt dat regionale betrokkenheid bij de totstandkoming van de Actieagenda’s essentieel is geweest. Vanuit het ministerie van Economische Zaken hebben de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) de opdracht gekregen om te werken aan een Regionaal Versterkingsplan voor de Nationale Technologie Strategie (NTS). “Door intensieve afstemming en samenwerking met onder meer Digital Holland voorkomen we dubbel werk en zorgen we ervoor dat onze regionale kennis en ervaring goed worden meegenomen in de landelijke aanpak en Actieagenda Cybersecurity Technologies. Ook om die reden is het handig om vaker samen op te trekken, goed op de hoogte te zijn van de plannen en ontwikkelingen en te voorkomen dat er dubbel werk wordt gedaan.”
Hij merkt dat landelijk beleid niet altijd goed aansluit bij de dagelijkse praktijk van ondernemers in de regio – en dat geldt zeker voor mkb’ers. “Wij staan dagelijks in contact met bedrijven en organisaties uit de regio, kennen ze als geen ander en weten wat er speelt. Die input hebben wij ingebracht tijdens de consultatierondes die werden georganiseerd door heel Nederland. Zo zorgen we ervoor dat iedereen aanhaakt. We benaderen ondernemers in de regio actief over marktconsultaties en treden regionaal op in de uitvoering van beleid.”
Dimitri van Zantvliet, Director Cybersecurity bij NS, die de Actieagenda Cybersecurity Technologies gaat presenteren op 26 januari 2026: “Veiligheid is bij NS altijd een kernwaarde geweest. Vandaag geldt dat net zo goed voor onze digitale infrastructuur als voor onze fysieke rails. De beweging naar cyber by design is wat mij betreft essentieel. Veiligheid moet vanaf het allereerste moment ingebakken zijn in het ontwerp van systemen en software. Dat vraagt om een echte shift left-aanpak bij softwareontwikkeling. Dat verandert niet alleen technologie maar ook hoe we ontwikkelen, samenwerken en gedrag beïnvloeden. Dat zijn juist de thema’s die we in de Actieagenda Cybersecurity Technologies centraal stellen."
Jeannine Peek, boegbeeld en bestuurder van Digital Holland en presentator van de Actieagenda AI/Data op 26 januari 2026, stelt dat de kracht van de Actieagenda’s niet alleen in de inhoud zit, maar ook in de gezamenlijke verantwoordelijkheid die ze organiseren. “Na visievorming komt het nu aan op uitvoering: het daadwerkelijk toepassen van AI, data en cybersecurity in vitale sectoren, organisaties en ketens. Er is een grote behoefte aan richting, samenhang en schaal. Deze Actieagenda’s geven die richting en maken het mogelijk om innovatie sneller van pilot naar productie te brengen op een veilige, verantwoorde manier én met oog voor publieke waarden. Zo bouwen we stap voor stap aan een digitaal weerbaar en economisch sterk Nederland.”