Het demissionaire kabinet neemt onder leiding van Vincent Karremans, minister van Economische Zaken, 9 acties om de haperende innovatie in Nederland aan te pakken. Nederland staat namelijk wel in de top-3 van EU-innovatieleiders, door haar ijzersterke wetenschap, goede opleidingen, digitalisering en publiek-private samenwerking, maar de innovatie-investeringen blijven achter. Op dat vlak zijn we slechts de nummer 9.
Op dit moment investeert Nederland 2,2% van het bruto binnenlands product (bbp) in R&D. Dat is aanmerkelijk minder dan toonaangevende landen als de VS, Zuid-Korea en buurlanden als België (3,3%), Duitsland (3,1%) en Zweden (3,6%). Nederland blijft samen met onder andere Frankrijk (2,2%), Slovenië (2,1%) en Tsjechië (1,8%) al jaren onder de 3%-norm hangen, ondanks eerdere ambities om de achterstand in te lopen.
2/3 privaat, 1/3 publiek
Zonder maatregelen valt het percentage in Nederland terug naar 2%. Om aan 3% te komen, is € 14,9 miljard aan publieke investeringen nodig. De ministerraad is afgelopen vrijdag akkoord gegaan met de maatregelen in het zogenoemde 3%-R&D-Actieplan. Dat houdt in dat Nederland 3% van zijn economie (het bruto binnenlands product, bbp) in 2030 investeert in onderzoek en ontwikkeling (R&D). 2/3 van deze financiering komt binnen dit Europese doel vanuit private investeerders en bedrijven, 1/3 is publiek vanuit overheid, onderwijs en kennisinstellingen.
Achterblijven geen optie
Waar andere landen doelgericht investeren in technologie en weerbaarheid, blijft Nederland achter. Te weinig innovatie zorgt voor afhankelijkheden en belemmert kansen voor ondernemers. Daarnaast zet dit onze banen op het spel en wordt onze economische veiligheid bedreigd. Op de langere termijn wordt zo de betaalbaarheid van publieke voorzieningen zoals zorg en veiligheid bedreigd.
Minister Karremans (Economische Zaken): “We moeten eerst ons geld verdienen, voordat we het kunnen uitgeven. In Nederland ondernemen en werken slimme koppen en gouden handen, maar we halen te weinig uit innovatie. Daarom moeten we aan de slag om onze specialistische kennis vaker en beter naar de markt te brengen, publieke en private investeringen omhoog te krijgen en het aantal kennisintensieve bedrijven in Nederland te vergroten.”
Karremans stelt daarom, in samenwerking met het bedrijfsleven en kennisinstellingen, 9 acties voor om de Nederlandse investeringen in onderzoek en ontwikkeling (R&D) structureel te verbeteren.
De 9 acties
- Verkennen oprichting Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI);
Met een nieuwe publieke organisatie koopt de overheid als eerste klant baanbrekende innovaties in. In het buitenland zijn doorbraken zoals het internet, GPS, mRNA-technologie op deze manier opgeschaald. - Oprichten R&D-lanceerplatform;
Gericht kennisintensieve bedrijven naar Nederland halen of hier laten uitbreiden door het wegnemen van belemmeringen voor bijvoorbeeld toegang tot talent, ruimte of innovatieregelingen. - Mobiliseren € 3 miljard institutioneel kapitaal voor R&D-intensieve scale-ups;
Startups groeien niet door tot scale-ups door gebrek aan financiering. Het kabinet gaat institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, hiervoor verder mobiliseren. - Vergroten experimenteerruimte voor technologische start- en scale-ups;
Inzet op betaalbare toegang tot hoogwaardige experimenteerruimte voor diverse sleuteltechnologieën zoals de AI-fabriek. Groeibedrijven kunnen zo sneller ontwikkelen en opschalen. - Stimuleren van kennisvalorisatie;
Een stevige impuls om goede ideeën uit de wetenschap vaker uit te laten groeien tot succesvolle bedrijven of toepassingen. Via ondernemerschap, spin-offs en beleid zoals standaard deal terms bij kennisinstellingen. - Verhogen beschikbaar technisch talent en arbeidsbesparende technologieën;
Zet in op sectorale en regionale programma’s zoals het Versterkingsplan Microchiptalent en Techkwadraat om het tekort aan technisch talent structureel te verkleinen. - Oprichten van een EU-cofinancieringsvoorziening;
Een structurele voorziening waarmee de overheid innovatie en technologie nationaal meefinanciert. Nu missen we zonder budget voor Nederland interessante EU-financiering. - Doorontwikkeling innovatie-instrumentarium;
Optimaliseert bestaande regelingen, zoals de WBSO en PPS-toeslag, zodat bedrijven sneller, eenvoudiger en effectiever worden gestimuleerd om te investeren in R&D. - Nationale Investeringsinstelling;
Publieke investeringsinstelling met focus op innovatie, technologie en verdienvermogen die financiering mogelijk maakt voor bedrijven die nu tussen wal en schip vallen.
Reactie Topsector ICT
Topsector ICT is blij met het 3%-R&D-Actieplan van Minister Karremans. Voor een sterke economie is het cruciaal om te investeren in R&D, omdat met digitale sleuteltechnologieën, zoals AI, Cybersecurity Technologies, Neuromorphic Computing en Quantumtechnologie niet alleen het geld wordt verdiend in de economie van morgen, maar ook innovatieve oplossingen voor belangrijke maatschappelijke uitdagingen kunnen worden gevonden. Dit is ook de boodschap van het Missiegedreven Innovatiebeleid en de Nationale Technologiestrategie van het kabinet. Topsector ICT coördineert de Actieagenda’s voor 2 van de 10 prioritaire sleuteltechnologieën: de Actieagenda AI/Data en de Actieagenda Cybersecurity Technologies.
Jeannine Peek, boegbeeld van Topsector ICT, stelde in haar KIVI-lezing dat Nederland digitale innovatie te weinig behandelt als transitie op zich. Volgens haar nemen we digitalisering niet serieus genoeg: “Als je digitalisering écht serieus neemt, zijn structurele investeringen in onderzoek en ontwikkeling nodig van rond de 3% van het bbp. Dat is de basis om wereldwijd en in Europa een leidende en concurrerende kenniseconomie te kunnen blijven. Daarnaast zou er ook budget moeten zijn om digitalisering als transitie mogelijk te maken, net als bij de energietransitie.”
Topsector ICT is dan ook blij dat de innovatiekracht van Nederland met het Actieplan een flinke boost krijgt. Dit versterkt niet alleen het verdienvermogen, maar ook de economische weerbaarheid én technologische onafhankelijkheid van Nederland.
Plannen verder uitwerken
De komende tijd gaat de minister aan de slag met alle partners om deze plannen uit te werken.