Van Call tot Action: Digital Holland (voorheen Topsector ICT) stimuleert publiek-private samenwerking om innovatie in Nederland te versnellen. Binnen de Kennis- en Innovatieagenda (KIA) Digitalisering zijn diverse projecten van start gegaan die met subsidie zijn ondersteund. In een serie artikelen belichten we inspirerende voorbeelden van samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden die gezamenlijk digitale oplossingen voor maatschappelijke en economische uitdagingen oppakken. In deze aflevering:
Het project DAS Cropper - Data, AI, Standards - driving Crop performance prediction
Door de toenemende druk van klimaatverandering, een groeiende wereldbevolking en veranderende voedingspatronen (zoals plantaardige eiwitten) wordt het waarborgen van voedselzekerheid en hoogwaardige voeding voor iedereen een steeds grotere uitdaging. Plantenveredeling – het proces waarbij planten doelgericht worden verbeterd door het selecteren en kruisen van planten met gewenste eigenschappen – kan hierbij uitkomst bieden. Dit proces kan zorgen voor een hogere opbrengst, betere smaak, ziekteresistentie of betere aanpassing aan het klimaat.
Het doel is om nieuwe rassen te ontwikkelen die beter presteren onder specifieke teeltomstandigheden en bijdragen aan een duurzame en betrouwbare voedselproductie. De inzet van technologie zoals AI en data-analyse versnelt dit proces, maakt complexe biologische verbanden inzichtelijk en helpt veredelaars en telers sneller en gerichter duurzame keuzes te maken.
Het DAS Cropper project is gericht op de ontwikkeling van AI-gedreven technologieën voor plantenveredeling, met de nadruk op klimaatadaptieve gewassen en hulpbronefficiënte productiesystemen. “Er bestaan verschillende initiatieven op het gebied van AI en agrofood, maar geen daarvan integreert AI voor besluitvorming en genomische voorspellingsmodellen. Dit project probeert dit gat te vullen door het verbeteren van strategieën voor het delen van gegevens, het ontwikkelen van AI-gebaseerde fenotyperings-tools en het verbeteren van voorspellende modellen voor gewasprestaties”, licht Rick van de Zedde toe. Hij is Programmamanager NPEC bij Wageningen University & Research (WUR) en coördinator van het DAS Cropper project.
Rick van de Zedde, Programmamanager NPEC bij Wageningen University & Research (WUR)
Subsidie van Digital Holland
Digital Holland (voorheen Topsector ICT) heeft in mei 2025 950.000 euro subsidie toegekend voor R&D aan het DAS Cropper-project. Het gaat om een cross-over call voor Publiek-Private Samenwerking (PPS) binnen het kader van de Kennis- en Innovatieagenda Landbouw, Water en Voedsel (KIA-LWV). Bij deze call trekken de topsectoren voor ICT, Tuinbouw & Uitgangsmaterialen (TU), Agri & Food en Water & Maritiem samen op. Inmiddels is het topsectorenbeleid beëindigd en is Topsector ICT omgedoopt tot Digital Holland, maar blijft het zich onverminderd inzetten voor digitale innovatie.
Nederland is een wereldleider op het gebied van landbouwtechnologie. De digitalisering van deze sector vormt de volgende stap in het versterken van het concurrentievermogen. Met de financiering van DAS Cropper-project helpt Digital Holland de Nederlandse landbouw aan de top te blijven.
Het toegekende project betreft een publiek-private samenwerking waarbij onderzoek wordt gedaan naar het implementeren van AI-methoden om een projectie te maken naar teeltpraktijken en gewasmodellen. Het uiteindelijke doel is de ontwikkeling van nieuwe, aanpasbare gewassen die beter bestand zijn tegen veranderende omgevingsomstandigheden en ziekten. Het onderzoeksproject is op 23 mei 2025 gestart met een kick-off bijeenkomst en heeft een looptijd van vier jaar.
Radicle Crops
Dr. Andres Torres Salvador is algemeen directeur van Radicle Crops en penvoerder en toezichthouder van het DAS Cropper-project. Radicle Crops is een innovatief agritech- en veredelingsbedrijf dat zich richt op de ontwikkeling van nieuwe, duurzame gewassen, met quinoa als belangrijkste voorbeeld. Het bedrijf combineert plantenveredeling, big data en geavanceerde plantenveredelingstechnologieën om bij te dragen aan biodiversiteit, klimaatadaptieve landbouw en een toekomstbestendig voedselsysteem.
Andres Torres Salvador, Managing Director van RADICLE Crops
Consortiumvorming
Rick van de Zedde zet bij de WUR al langer publiek-private samenwerkingen op. “We zien al langer dat de datavolumes binnen ons onderzoeksgebied toenemen. Sterker nog: we verdrinken erin. Het gebruik kan en moet een stuk efficiënter en dat kan alleen als we leren van elkaar en data gaan delen en op een slimmere manier gaan analyseren.”
Hij bracht een aantal bedrijven die tegen dezelfde problemen aanlopen met elkaar in contact en zo ontstond het consortium achter DAS Cropper. Het vormgeven van het consortium nam ongeveer een half jaar tijd in beslag, omdat het belangrijk was om partners te vinden die dezelfde uitdagingen op het gebied van data en AI delen, maar geen directe concurrenten zijn. Van de Zedde: “De belangrijkste voordelen van een consortium zijn dat kennis, data en middelen worden gedeeld, waardoor innovatie sneller kan plaatsvinden. Daarnaast worden de risico’s en de kosten verdeeld en ontstaat er synergie tussen verschillende expertises.”
De projectgroep
In totaal zitten er 39 personen in de projectgroep. Naast Radicle Crops nemen ook Growy Group, Daedong Kioti Europe, KIST Europe Forschungsgesellschaft, Agri Information Partners, NAKtuinbouw en Wageningen Plant Research deel aan het project. Zij leggen gezamenlijk de andere helft van het benodigde geld in. Hierdoor komt het totale budget uit op 1,9 miljoen euro. Er is gestemd welke thema’s prioriteit krijgen binnen het consortium:
- Kenmerken van planten uit beeldmateriaal halen
Onderzoeken welke eigenschappen van planten zichtbaar zijn op foto’s en scans. “In mijn ogen is de toegevoegde waarde van DAS Cropper dat we proberen een stap verder te gaan door ‘onzichtbare’ eigenschappen uit beelden te halen. Met andere woorden: kan de computer dingen waarnemen die wij als mensen - zelfs als experts in ons vakgebied - vandaag de dag niet kunnen zien?”, licht Torres Salvador toe.
- Het dataspace-concept verkennen
Onderzoeken hoe grote hoeveelheden data slim kunnen worden opgeslagen en gebruikt met krachtige computersystemen. Experimenteren met het gebruik van High Performance Computing (HPC) en het platform Anunna. - Ontwikkeling van AI-modellen
Bepalen hoe en waar kunstmatige intelligentie kan worden ingezet om de data te analyseren en voorspellingen te doen. Torres Salvador: “Hoe en waar kan kunstmatige intelligentie worden ingezet om grote, multimodale datasets te analyseren, complexe biologische relaties te ontrafelen en voorspellingen te doen over gewasprestaties?”
Twee use cases
Het primaire doel van het project is het conceptualiseren en bouwen van dataruimtes die het mogelijk maken deze data met behulp van AI te benutten. De twee use cases zijn veredeling en glastuinbouw. Bij de use case veredeling gaat het om het vinden van correlaties tussen genotypen en fenotypen om superieure voorspellingsmodellen voor veredeling te ontwikkelen. Torres Salvador: “Dat wil zeggen modellen die veredelaars helpen te anticiperen op welke genetische combinaties zullen leiden tot betere prestaties in nieuwe doelregio’s en onder toekomstige, onvoorspelbare klimaatomstandigheden.” De use case over glastuinbouw draait om het ontwikkelen van modellen die helpen om gewasprestaties te voorspellen en te optimaliseren in hightech, gecontroleerde omgevingen.
Het DAS Cropper-project werkt aan twee concrete use cases:
- AI-gestuurde beslissingsondersteuning voor kasgewassen
Hierbij wordt de tomatenteelt als voorbeeld genomen, omdat deze de commerciële interesse heeft van de consortiumpartners. Daarnaast is er een grote hoeveelheid aan beschikbare data van de toegepaste tomatenteelt, waaronder digitale fenotypische gegevens van NPEC (Netherlands Plant Eco-phenotyping Centre) en teeltmanagementgegevens en gewasprestaties.
AI-modellen helpen telers om teeltstrategieën en managementkeuzes te optimaliseren op basis van grote hoeveelheden teelt- en sensordata. - AI-gedreven genomische en fenomische selectie in plantenveredeling
Hierbij is quinoa het modelgewas, omdat er grote datasets van digitale fenotypering in de NPEC-kas aanwezig zijn. Daarnaast zijn omvangrijke beeldendatasets afkomstig van veldproeven met drones en satellieten, wat in feite het grootste deel van de data betreft. Bestaande en nieuwe gegevens van veldproeven en NPEC-proeven met gewasprestatiemetingen en digitale fenotypering (UAV's, 3D en chlorofylfluorescentie) zullen worden gebruikt.
Deze use case is gericht op het sneller en nauwkeuriger selecteren van ouderlijnen voor veldgewassen. Dit zijn zorgvuldig geselecteerde plantenlijnen die worden gebruikt als ‘ouders’ in een veredelingsprogramma. Deze lijnen bezitten specifieke, gewenste eigenschappen en worden met elkaar gekruist om nieuwe rassen te ontwikkelen die die eigenschappen combineren, zoals hogere opbrengst, ziekteresistentie of betere klimaatbestendigheid.
Het is de ambitie om een domeinspecifiek Large Language Model (LLM) te ontwikkelen en te integreren in het data spaces-concept, dat kan helpen bij het gebruiken, beheren en benutten van inzichten uit de data en voorspellende modellen die onderdeel zijn van deze data spaces. Deze LLM’s helpen de resultaten begrijpelijk te maken voor veredelaars en telers via intuïtieve interfaces, zodat AI geen black box blijft. Hierbij wordt gebruik gemaakt van technologieën als Open WebUI en BionicGPT.
GenAI-oplossingen
De AI-tools die worden ontwikkeld met behulp van deze grote datasets zullen ook algemeen bruikbaar zijn voor andere kasproductiesystemen en veredeling in andere gewassen. “De tools zijn breed toepasbaar. Generatieve AI, ondersteund door domeinspecifieke LLM’s, helpt veredelaars bij het automatisch selecteren van de meest veelbelovende genotypes. Daarnaast ondersteunt het telers bij het kiezen van de beste managementopties, waardoor beslissingen sneller, efficiënter en datagedreven kunnen worden genomen”, aldus Van de Zedde.
Het beoogde resultaat: meer inzichten
Het DAS Cropper-project laat zien hoe samenwerking tussen bedrijven, onderzoeksinstituten en technologiepartners kan leiden tot innovatieve oplossingen voor duurzame voedselproductie. Door data, AI en geavanceerde modellen te combineren, krijgt de veredeling van klimaatadaptieve en hulpbronefficiënte gewassen een stevige impuls. “Als we alle data van onze partners kunnen koppelen en analyseren, kunnen we inzichten krijgen die voorheen onzichtbaar waren”, benadrukt Andres Torres Salavador van Radicle Crops.
Maar het project zal meer opleveren dan louter inzichten. Het zal nieuwe concepten voor het gebruik van grote hoeveelheden data opleveren (dataruimtes voor biologische en agrarische data + LLM’s), nieuwe voorspellende modellen voor veredeling van quinoa en hightech glastuinbouw van tomaten, en het zal ook leiden tot een sneller ontwikkelen van nieuwe rassen.
Voor de deelnemende partners betekent het project een unieke kans om kennis en middelen te bundelen. Rick van de Zedde van Wageningen Plant Research legt uit: “Door gezamenlijk te werken aan deze complexe uitdagingen, kunnen we sneller en effectiever resultaten behalen dan wanneer ieder bedrijf afzonderlijk zou proberen te innoveren.”
Voordelen voor diverse sectoren
Het DAS Cropper project biedt aanzienlijke voordelen voor diverse sectoren. Voor bedrijven creëert het nieuwe commerciële mogelijkheden, waaronder de verkoop van digitale fenotyperingsapparatuur, beslissingsondersteunende systemen en verbeterde veredelingsefficiëntie. Boeren en de maatschappij zullen profiteren van de toegang tot meer veerkrachtige gewasvariëteiten, waardoor risico's en teeltkosten verminderen en tegelijkertijd wordt bijgedragen aan een duurzamere en veiligere voedselketen. De voedingsmiddelenindustrie zal een stabielere en kwalitatief hoogwaardigere aanvoer van landbouwgrondstoffen krijgen, waardoor de algehele betrouwbaarheid van de productie zal verbeteren.
Tot slot zal de Nederlandse landbouwsector zijn concurrentiepositie zien verbeteren dankzij AI-gestuurde beslismodellen en genomische selectie, waardoor bedrijfsuitbreiding en nieuwe exportkansen worden bevorderd. Van de Zedde: “Ons project draagt bij aan de brede ambitie van Nederland om een wereldleider in AI-gestuurde landbouwinnovatie te blijven en meer slimme koppen te interesseren voor een carrière in de agri-food-branche. Het momentum is er nu om dit probleem aan te pakken: alle partners voelen dezelfde urgentie en hebben de middelen klaarstaan om data en technologie beter te benutten."
In onderstaande video legt onderzoeker Viviana Jaramillo Roman (inmiddels werkzaam bij Radicle Crops) uit hoe quinoa groeit, zelfs bij extreme droogte of als de grond zout is. Hierbij worden geavanceerde kassen en slimme camera’s gebruikt om fysiologische eigenschappen van de plant te meten en te ontdekken welke eigenschappen de plant sterker maken.
Meer uit de serie van Call tot Action
Dit is een artikel uit de serie Van Call tot Action. Lees onderstaand vier eerder artikelen uit deze serie.