Digitale sleuteltechnologieën, met AI als belangrijke drijvende kracht, veranderen de wetenschap, industrie, zorg en andere sectoren ingrijpend. Tegelijkertijd nemen het energieverbruik van datacenters en de afhankelijkheid van Big Tech toe, wat zorgen oproept over duurzaamheid en soevereiniteit.
De ontwikkeling van nieuwe rekenkracht is noodzakelijk om deze veranderingen te ondersteunen. Nieuwe technologieën zoals geavanceerde halfgeleiders, quantum computing, fotonica, high-performance computing (HPC) en neuromorphic technologies vormen samen de basis van onze toekomstige digitale infrastructuur. In de toekomst worden deze technologieën gecombineerd in hybride systemen waarin elke technologie wordt ingezet waar deze het meest effectief is. Dit wordt ook wel Future of Compute genoemd.
Veel kansen onbenut
Digital Holland, TNO, SURF, imec, Holland High Tech en Invest NL publiceren vandaag een call to action. Nederland heeft een sterke positie in bovengenoemde domeinen. Ons land heeft een solide academische basis en binnen initiatieven zoals Neuromorphic Computing NL (NC-NL), QDNL, PhotonDelta en AIC4NL wordt hard gewerkt aan de ontwikkeling van deze technologieën. Ook bestaat er een overkoepelend beleidskader via de Nationale Technologiestrategie (NTS). Ondanks deze sterke uitgangspositie blijven kansen onbenut doordat programma’s versnipperd zijn en vaak los van elkaar opereren.
De call to action ‘Towards a national vision on the Future of Compute’ stelt dat digitale transformatie een centrale rol speelt in economische waardecreatie, onder meer door toepassingen in de zorg, industrie en wetenschap. Tegelijk benadrukken de opstellers van het rapport dat Artificial Intelligence (AI) afhankelijk is van sterke onderliggende infrastructuur, zoals cloud, data-uitwisseling en rekenkracht. De call to action bouwt voort op het eind 2025 gepubliceerde Future of Compute-rapport van Techleap en TNO.
Geïntegreerde samenwerking
De Future of Compute wordt gedefinieerd als een verschuiving naar hybride systemen waarin verschillende technologieën samenkomen. Deze systemen worden aangestuurd door software die taken verdeelt over verschillende soorten hardware om prestaties, energie-efficiëntie en kosten te optimaliseren. Hierbij ontstaat een zogeheten “cloud continuum” waarin cloud-, edge- en mobiele systemen geïntegreerd samenwerken.
Hoewel Nederland sterk staat in onder meer connectiviteit, digitale infrastructuur en deeptech, leidt versnippering tot een gebrek aan samenhang en schaal. Er ontbreekt een geïntegreerde nationale visie die verschillende technologieën en programma’s met elkaar verbindt.
Tempo maken
De samenstellers van het rapport stellen dat een nationale strategie kansen biedt om innovatie te versnellen, economische impact te vergroten en afhankelijkheid van buitenlandse partijen te verminderen. Ook kan dit internationale samenwerking met name binnen Europa versterken.
Volgens het rapport is snel actie nodig, omdat andere landen ook grootschalig investeren in eigen compute-infrastructuur. Zonder strategie loopt Nederland het risico achter te blijven en kansen te missen op Europees niveau. Het document roept daarom op tot het ontwikkelen van een gezamenlijke nationale visie en strategie. Dit moet gebeuren via samenwerking tussen overheid, bedrijven, industrie, kennisinstellingen en bestaande programma’s. Het doel is om bestaande initiatieven te verbinden en te versterken, niet om nieuwe agenda’s te creëren.
Concreet actieplan
De eerste stap is gezet door Digital Holland, samen met TNO, SURF, imec en Holland High Tech. Zij willen samen met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat een nationaal co-creatieproces starten dat moet leiden tot een concreet actieplan. De call to action is een oproep aan het brede stakeholderveld om hier gezamenlijk aan bij te dragen. De ambitie is om de positie van Nederland en Europa in het mondiale compute-ecosysteem te versterken, innovatie te versnellen en een duurzame en strategisch autonome digitale infrastructuur te ontwikkelen.